برلیوز

هکتور برلیوز ( ۱۸۶۹ – ۱۸۰۳ ) از نخستین اهنگسازان دوره رمانتیک بود . اصالتا فرانسوی بود و در شهر کوچک گرونوبل ( Grenoble ) در جنوب فرانسه به دنیا آمد . برلیوز در سن ۲۰ سالگی وارد دنیای موسیقی شد . پدرش پزشک بود و او را برای تحصیل در این رشته ، به پاریس فرستاد . اما هکتور نتوانست اتاق تشریح را تحمل کند و از آن وحشت داشت . به همین خاطر طبابت و پزشکی را رها کرد و به موسیقی پرداخت که این تصمیم او ، پدر و مادرش را حیرت زده کرد . با همه این تفاسیر ، او به آفریننده جسور صدا‌های نو در ارکستر شهرت دارد . در تصویر زیر ، خانه‌ای را که او در آن متولد شد با هم می‌بینیم :

برلیوز

کم کم توانست ضعف‌ها و کاستی‌های خود را در موسیقی برطرف کند . به کنسرواتوار پاریس ( تصاویر زیر – ساختمان قدیم و کنونی ) رفت و در آنجا به کار آهنگسازی و تحلیل پارتیتور پرداخت و در تالار‌های اپرا حضور مداوم داشت . برلیوز اپرا‌های زیادی را از حفظ بود و مواقعی که رهبر ارکستر در ارکستراسیون قطعه  تغییری ایجاد می‌کرد ، با تعصب و گاهی اوقات تندخویی به او گوشزد می‌کرد .

برلیوز

برلیوز در سن بیست و سه سالگی به آثار شکسپیر علاقه‌مند شد . در همان سن بود که به یکی از بازیگران آثار شکسپیر به نام هریت اسمیتسن ( Harriet Smithson ) دلباخته شد . با وجود نامه‌ای که برلیوز به او نوشت ، اما هریت به نامه او پاسخی نداد .

در سال ۱۸۳۰ ، هکتور برلیوز سمفونی فانتاستیک را آفرید . پاریسی‌ها از آهنگسازی خودنگارانه و پرشور ، ارکستراسیون نوآورانه وحالت‌های مرموز موجود در آن شگفت زده بودند . در سن بیست و شش سالگی ، به موسیقیدانی تبدیل شد که به نوعی همتای موسیقایی ویکتور هوگو و دولاکروا در فرانسه به حساب می‌آمد . در همان سال یعنی سال ۱۸۳۰ ، جایزه رُم را که برترین جایزه کنسرواتوار پاریس محسوب می‌شود از آن خود کرد . این جایزه کمک هزینه دو سال تحصیل در رُم بود . در ادامه بخشی از این سمفونی را با هم می‌شنویم :

بعد از این دو سال ، به پاریس برگشت و کنسرتی برپا کرد که سمفونی فانتاستیک را به شنوندگان معرفی کرد . معشوقه او ، هریت اسمیتسن هم در سالن کنسرت حضور داشت . چنان مبهوت اثر برلیوز شد که احساس می‌کرد تالار دور سرش می‌چرخد . در نهایت آن دو با یکدیگر دیدار داشتند و بعد از یک سال با هم ازدواج کردند . اما باید گفت که در خیال و رویا‌هایشان با هم بودند تا در عالم واقعیت که پس از چند سال از هم جدا شدند .

برلیوز و مواجهه با منتقدانش

موسیقی خارج از عرف برلیوز در نهایت به گوش شنوندگان و عوامل برپایی کنسرت‌های او خوش نیامد . طوری که خشم مسئولان ارکستر تالار اصلی اپرای پاریس و همینطور عامه مردم را بر انگیخت . آثار او پر از ملودی‌های طولانی با تغییرات غیر منتظره هستند و در کل ساختاری نامتقارن و بی قاعده دارند . برلیوز در پاسخ به منتقدانش که آثارش را فاقد ملودی می‌دانستند گفته : ” نفی وجود ملودی در این آثار ، دور از انصاف و بی معناست . از آنجا که ملودی‌های من اکثرا دامنه وسیع دارند ، ذهن نا آزموده و نا آشنا نمی‌تواند آن‌ها را درک کند “. او برای ادامه دادن به کار خود ، مجبور شد تا با هزینه‌های شخصی آثارش را به اجرا درآورده و خود را درگیر کار‌های ریز و درشت مربوطه کند که از لحاظ مالی ، جسمانی و احساسی ضربه خورد .

هکتور برلیوز پنجاه و چهار ساله اینطور نوشت که : ” دلیل اصلی این جنگ طولانی بر ضد من ، در تفاوت حس موسیقایی من و شنوندگان پاریسی است . موسیقی‌ای که از راه هموار و از پیش تعیین شده فراتر رود ، از نظر این مردم پریشان و جنون آمیز است ” . البته او به تعداد ۱۲۰۰ طرفدار پروپا قرص داشت که در تمامی اجرا‌هایش حضور پیدا می‌کردند . اما این مسئله برای او که آثاری عظیم خلق می‌کرد و برای اجراهایش به تعداد زیادی نوازنده نیاز داشت ، کافی نبود . برلیوز برای تامین زندگی‌اش ، به نوشتن مقالات موسیقی در روزنامه‌ها مشغول شد . او از نکته سنج ترین و برجسته ترین منتقدان موسیقی در تاریخ به شمار می‌آید . رسالت خودش را این می‌دانست که به شنوندگان پاریسی بقبولاند موسیقی یک سرگرمی نیست بلکه بیان احساسات دراماتیک است .

آثار برلیوز در خارج از فرانسه بیشتر اجرا شد . فرانتز لیست برای چند هفته که ” هفته‌های برلیوز ” نام داشت ، با ارکستری آلمانی به اجرای آثار او پرداخت . از سال ۱۸۴۰ به بعد از سراسر اروپا دعوت‌های فراوانی را برای اجرای آثار خود و دیگر آهنگسازان دریافت کرد . واگنر در سال ۱۸۶۰ نامه‌ای به لیست نوشت و در آن بزرگترین آهنگسازان آن زمان را واگنر ، لیست و برلیوز نامید . در آخرین سال‌های زندگیش تلخی و ناگواری‌های زیادی را چشید . منصب‌های مهم هنری از او دریغ می‌شد . در شش سال پایانی عمر خود آثار بسیار کمی آفرید و در نهایت در شصت و پنج سالگی درگذشت .

منبع : برگرفته از کتاب درک و دریافت موسیقی – نوشته راجر کیمی ین

نویسنده :

احمدرضا مرادی هستم . با افتخار و با تمام وجود سعی دارم تا مطالبی مفید و کاربردی برای شما در زمینه موسیقی فراهم کنم .

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *